NederPrintprint je plekOpen 3D-kaartGedetailleerde landmarkmodellen
De 3D-kaart van NederPrint draait op de landelijke 3D-data van PDOK. Voor gewone huizen is die automatische reconstructie uitstekend, maar torens, hoogbouw, stadions, bruggen en attracties worden er blokken van, of ontbreken. Daarom vervangen we ze door eigen landmarkmodellen: 448 gebouwen en objecten in 117 plaatsen, plus 14 Rotterdamse bruggen. Ze staan op de kaart, in de 3D-preview en in de 3MF-export, en zijn gemaakt om op 1:1000 zonder support te printen.
PDOK-reconstructie
LandmarkmodelWaarom
De 3D Basisvoorziening van PDOK bouwt elk Nederlands pand automatisch op uit de voetafdruk in de BAG en de laserhoogtes van het AHN, in detailniveau LoD2.2: een pand met zijn dakvlakken. Voor miljoenen woningen, kantoren en schuren werkt dat goed. Juist bij de gebouwen die je op een stadskaart als eerste zoekt, schiet de methode tekort.
PDOK past per pand een handvol dakvlakken op de laserpunten van het AHN. Een achtkante spits, een lantaarn of een rij pinakels past daar niet in. Lukt de reconstructie helemaal niet, dan valt een pand terug op een vlak blok op één hoogte; in de binnensteden die we hebben gemeten is dat 1 tot 5 procent van de panden, waaronder het stationsgebouw van Amsterdam Centraal.
Het hoogtemodel ziet alleen de bovenkant. Het dak van een stadion wordt daardoor een massieve kolom tot op het maaiveld, en de tribunes, de doorgang onder de Domtoren en de poort van een kasteel verdwijnen.
De gebouwenlaag bevat alleen panden uit de BAG. Een brug, een oorlogsmonument, de wieken van een molen of een achtbaan in de Efteling is geen pand en ontbreekt dus, of ligt als plat vlak in het terrein.
Op glas en steile leien daken komt weinig laserlicht terug. In het hoogtemodel zijn dat gaten, en de reconstructie vult ze met een gok of een vlak.
Het hoogtemodel komt uit een vliegcampagne van enkele jaren geleden. Wat daarna verbouwd is, zoals het dak dat het AFAS Stadion in 2021 kreeg, staat er nog in de oude vorm in, en nieuwe hoogbouw zoals de Zalmhaventoren in Rotterdam staat er nog als bouwplaats in.
Een buurpand kan bij de reconstructie laserpunten van het monument meenemen. Naast de Westerkerk stond zo een pand tot NAP +67 m, terwijl zijn dak in het hoogtemodel op ruim NAP +15 m ligt. Een landmarkmodel zet ook zulke buren recht.
Hoe
Een landmarkmodel is geen download van een modelplatform, maar wordt per gebouw opgebouwd uit open data en eigen metingen daarin. Dit zijn de vijf stappen die elk model doorloopt. Alle modellen en de scripts waarmee ze gebouwd worden, staan openbaar op GitHub in nederprint-landmarks, met een handleiding om zelf een model te maken.
De plattegrond komt uit de BGT en de PDOK-luchtfoto van 8 cm per pixel, hoogtes, nokken en goten uit het AHN op een raster van 0,5 en 0,25 m, en dakvlakken waar nodig uit de 3D BAG. Hoofdmaten komen uit het Rijksmonumentenregister en Wikipedia, de rest van de opstand uit foto's van Wikimedia Commons, van alle kanten. Per model leggen we vast welke maten gedocumenteerd zijn en welke uit foto's zijn geschat.
Elk model is een script met benoemde bouwdelen en hun maten als constanten. Het gebouw krijgt een eigen assenstelsel langs de gevels, zodat nokken recht lopen, traveeën gelijk zijn en het geheel symmetrisch is waar het gebouw dat is. Daken zijn vlakken, torens en koepels omwentelingsvormen, en niets is opgebouwd uit gestapelde lagen.
Een model krijgt een oorsprong en een richting in Rijksdriehoekscoördinaten en komt op het PDOK-maaiveld rond de voetafdruk te staan, of op eigen meetpunten als het monument op een heuvel staat, zoals de Burcht van Leiden. De automatische reconstructie van de panden die het vervangt, verdwijnt zolang de landmarkmodellen aan staan.
Een stadskaart wordt op 1:1000 of grover geprint, dus een meter is dan een millimeter. Dragende delen zijn minstens 0,9 m, openingen krijgen een spitse top van minstens 50 graden of worden een blinde nis, en leuningen of dunne balken worden weggelaten in plaats van als wand mee te printen.
Geautomatiseerde tests controleren dat elk model gelezen, geplaatst en als gesloten volume geëxporteerd wordt. Daarna vergelijken we het model van vier kanten met de PDOK-reconstructie en met foto's: elk zichtbaar onderdeel vanaf 0,9 m staat erin, of staat met een reden op de lijst van weglatingen. Pas na een visuele beoordeling gaat een model op ‘klaar’. Waar nodig verfijnen we het model na die beoordeling.
Technieken
Een kerk, een stadion en een perronkap vragen elk om een andere aanpak. Eén snelle methode voor alles leverde trappen op waar daken hellen; daarom kiezen we per bouwdeel de techniek die bij de vorm past.
Volledige lijst
Per groep op alfabet, met de datum waarop het model op de kaart kwam. Klik op een naam om het model op de 3D-kaart te bekijken; de plaatsnaam leidt naar de pagina over een 3D-stadskaart van die plaats.
| Model | Plaats | Toegevoegd |
|---|---|---|
| Essalam-moskee | Rotterdam | |
| Fatih-moskee | Amsterdam | |
| Mevlana Moskee | Rotterdam | |
| Taibah-moskee | Amsterdam | |
| Ulu Moskee | Utrecht | |
| Westermoskee | Amsterdam |
| Model | Plaats | Toegevoegd |
|---|---|---|
| Portugese Synagoge | Amsterdam |
| Model | Plaats | Toegevoegd |
|---|---|---|
| Burcht van Leiden | Leiden | |
| Huis Bergh | 's-Heerenberg | |
| Kasteel Ammersoyen | Ammerzoden | |
| Kasteel Bouvigne | Breda | |
| Kasteel Cannenburch | Vaassen | |
| Kasteel De Haar | Haarzuilens | |
| Kasteel Doornenburg | Doornenburg | |
| Kasteel Duurstede | Wijk bij Duurstede | |
| Kasteel Heeswijk | Heeswijk | |
| Kasteel Helmond | Helmond | |
| Kasteel Hernen | Hernen | |
| Kasteel Hoensbroek | Hoensbroek | |
| Kasteel Middachten | De Steeg | |
| Kasteel Radboud | Medemblik | |
| Kasteel Rosendael | Rozendaal | |
| Kasteel Twickel | Delden | |
| Kasteel van Breda | Breda | |
| Kasteelruïne Valkenburg | Valkenburg | |
| Koninklijk Paleis | Amsterdam | |
| Muiderslot | Muiden | |
| Paleis Het Loo | Apeldoorn | |
| Paleis Huis ten Bosch | Den Haag | |
| Paleis Kneuterdijk | Den Haag | |
| Paleis Lange Voorhout | Den Haag | |
| Paleis Noordeinde | Den Haag | |
| Paleis Soestdijk | Baarn | |
| Ridderzaal | Den Haag | |
| Ruïne van Brederode | Santpoort-Zuid | |
| Slot Assumburg | Heemskerk | |
| Slot Loevestein | Poederoijen | |
| Slot Zuylen | Oud-Zuilen | |
| Vredespaleis | Den Haag |
| Model | Plaats | Toegevoegd |
|---|---|---|
| SnowWorld Amsterdam | Velsen-Zuid | |
| SnowWorld Landgraaf | Landgraaf | |
| SnowWorld Rucphen | Rucphen | |
| SnowWorld Terneuzen | Terneuzen | |
| SnowWorld Zoetermeer | Zoetermeer |
| Model | Plaats | Toegevoegd |
|---|---|---|
| Brandaris | West-Terschelling | |
| De Adriaan | Haarlem | |
| De Drie Koornbloemen | Schiedam | |
| De Gooyer | Amsterdam | |
| De Kameel | Schiedam | |
| De Noord | Schiedam | |
| De Palmboom | Schiedam | |
| De Roos | Delft | |
| De Valk | Leiden | |
| De Vrijheid | Schiedam | |
| De Walvisch | Schiedam | |
| Lange Jaap | Den Helder | |
| Molens van Kinderdijk | Kinderdijk | |
| Paard van Marken | Marken | |
| Vuurtoren Bornrif | Hollum | |
| Vuurtoren J.C.J. van Speijk | Egmond aan Zee | |
| Vuurtoren Texel | De Cocksdorp | |
| Vuurtoren van Scheveningen | Den Haag | |
| Westkapelle Hoog | Westkapelle | |
| Zaanse Schans | Zaandam |
| Model | Plaats | Toegevoegd |
|---|---|---|
| Ir. D.F. Woudagemaal | Lemmer | |
| Oosterscheldekering — sluitgat Schaar | Zeeland | |
| Stormvloedkering Hollandse IJssel | Krimpen aan den IJssel |
| Model | Plaats | Toegevoegd |
|---|---|---|
| Airborne Monument Oosterbeek (De Naald) | Oosterbeek | |
| Amerikaanse Begraafplaats (Margraten) | Margraten | |
| Eerebegraafplaats Bloemendaal | Overveen | |
| Militair Ereveld Grebbeberg | Rhenen | |
| Monument op de Afsluitdijk | Den Oever | |
| Nationaal Monument Kamp Vught | Vught | |
| Nationaal Monument op de Dam | Amsterdam | |
| Nationaal Monument Westerbork | Hooghalen | |
| Oorlogsmuseum Overloon | Overloon | |
| Pyramide van Austerlitz | Woudenberg | |
| Ravensbrück-monument | Amsterdam | |
| Waalsdorpervlakte | Den Haag |
| Model | Plaats | Toegevoegd |
|---|---|---|
| Baron 1898 (Efteling) | Kaatsheuvel | |
| Carnaval Festival (Efteling) | Kaatsheuvel | |
| Danse Macabre (Efteling) | Kaatsheuvel | |
| De Vliegende Hollander (Efteling) | Kaatsheuvel | |
| Droomvlucht (Efteling) | Kaatsheuvel | |
| Fata Morgana (Efteling) | Kaatsheuvel | |
| Huis van de Vijf Zintuigen (Efteling) | Kaatsheuvel | |
| Joris en de Draak (Efteling) | Kaatsheuvel | |
| Max & Moritz (Efteling) | Kaatsheuvel | |
| Pagode (Efteling) | Kaatsheuvel | |
| Piraña (Efteling) | Kaatsheuvel | |
| Python (Efteling) | Kaatsheuvel | |
| Raveleijn (Efteling) | Kaatsheuvel | |
| Symbolica (Efteling) | Kaatsheuvel | |
| Villa Volta (Efteling) | Kaatsheuvel | |
| Vogel Rok (Efteling) | Kaatsheuvel |
| Model | Plaats | Toegevoegd |
|---|---|---|
| 2Amsterdam | — | — |
| 400 Beethoven | — | — |
| Avérotoren | — | — |
| B'Tower | — | — |
| De Rokade | — | — |
| Kantoor Anna van Buerenplein | — | — |
| Oosterbaken | — | — |
| Rijnstraat 8 | — | — |
| Torens Prinses Beatrixlaan 9 en 11 | — | — |
| Wilhelminatoren | — | — |
Deze modellen komen niet van ons maar uit Rotterdam in 3D van de gemeente Rotterdam, in het publieke domein. Ze worden alleen geladen als je uitsnede ze raakt, en daarna net als alle andere geometrie op de uitsnede geknipt.
Goed om te weten
Hoe de modellen in het 3MF-bestand terechtkomen, staat bij de 3MF-export. Mist er een gebouw? Stuur een voorstel.
Landmarkmodellen zijn handgemaakte 3D-modellen van bekende gebouwen en objecten die de automatische PDOK-reconstructie vervangen of aanvullen. Er zijn er nu 448, van de Domtoren en de Euromast tot stadions, musea, stations, bruggen, hoogbouw, waterkeringen, skihallen en 16 Efteling-attracties, plus 14 Rotterdamse bruggen uit Rotterdam in 3D. Ze verschijnen op de 3D-kaart, in de preview en in de 3MF-export.
In de 3D-kaart onder Opties staat de schakelaar ‘Gedetailleerde landmarkmodellen’. Die staat standaard aan. Zet je hem uit, dan zie je weer de automatische PDOK-reconstructie, en de modellen gaan dan ook niet mee in de preview en de export.
De landmarkmodellen zijn veel fijner gemodelleerd dan de standaardtiles, en de export berekent per laag wat er onder uitkragingen moet. Ligt er geen landmark in je uitsnede, dan verandert er niets.
Positie, voetafdruk en hoofdhoogtes komen uit PDOK (BGT, BAG en AHN) en uit gedocumenteerde maten. Kleinere details, zoals vensters, beelden en de maten van ornamenten, zijn van foto's geschat en vereenvoudigd tot wat op 1:1000 te printen is. Het zijn herkenbare schaalmodellen, geen opgemeten bouwkundige modellen.
Op 1:1000 is een meter een millimeter, en een FDM-printer met een nozzle van 0,4 mm print geen leuning of balk van een halve meter. Wat kleiner is dan ongeveer 0,9 m laten we weg of maken we dikker, en open bogen onder een plat dek worden dicht, zodat het model zonder support te printen is.
Ja. De lijst groeit nog: op de werklijst staan zo'n zeventig kantoor- en woontorens uit een landelijke scan van panden vanaf 50 m hoog, van Rotterdam en Den Haag tot Emmen en Terneuzen. Mail je voorstel naar [email protected], het liefst met de plaats en wat het gebouw voor je betekent.
Ja. Elk model is opgebouwd uit open overheidsdata en eigen metingen daarin. Er is geen geometrie overgenomen van commerciële modelplatforms of kaartdiensten. Beelden, zoals de leeuwen bij het Nationaal Monument, zijn schematisch weergegeven. De modellen en de scripts waarmee ze gebouwd worden, staan openbaar in de repo nederprint-landmarks op GitHub, onder CC BY-NC-SA 4.0: vrij te gebruiken voor niet-commerciële doeleinden, met naamsvermelding. De Rotterdamse bruggen komen uit Rotterdam in 3D van de gemeente Rotterdam, dat in het publieke domein staat.
Zelf bekijken
De landmarkmodellen staan standaard aan. Zoom in tot onder de 4.000 m en ze verschijnen vanzelf, in de kleuren van je thema.